به گزارش خبرگزاری حوزه از تهران، حجت‌الاسلام والمسلمین رفیعی، کارشناس دینی، روز یکشنبه در برنامه تلویزیونی «سمت خدا» با اشاره به فرازی از دعای مکارم‌الاخلاق امام سجاد(ع) اظهار کرد: در این دعا می‌خوانیم «أصلحنی بکرمک»؛ یعنی خدایا با کرمت مرا اصلاح و سامان بده و در ادامه می‌فرماید «وداوِنی بصنعک»؛ یعنی خدایا با صنع و قدرت خود مرا مداوا کن.
وی با بیان اینکه دو واژه «اصلاح» و «مداوا» در این فراز مورد توجه قرار گرفته است، افزود: واژه اصلاح در قرآن و روایات بسیار پرکاربرد است و غالباً در مقابل فساد قرار می‌گیرد. خداوند در قرآن می‌فرماید «والله یعلم المفسد من المصلح» و همچنین در آیه‌ای دیگر آمده است: «وإذا قیل لهم لا تفسدوا فی الأرض قالوا إنما نحن مصلحون».
این کارشناس دینی گفت: اصلاح زمانی معنا پیدا می‌کند که فسادی وجود داشته باشد؛ بنابراین ابتدا باید مشکل و ریشه فساد را شناخت و سپس راه اصلاح را پیدا کرد. در دعا نیز می‌خوانیم «اللهم أصلح کل فاسد من أمور المسلمین» که نشان‌دهنده گستردگی موضوع اصلاح است.
حجت‌الاسلام والمسلمین رفیعی نخستین حوزه اصلاح را باورها و عقاید دانست و اظهار کرد: عقیده انسان باید درست باشد و نمی‌توان همه باورهای موجود در جهان را صحیح دانست. معیار اصلاح عقیده، قرآن، روایات و آموزه‌های اعتقادی دین است. در روایات نیز افرادی نزد ائمه(ع) می‌آمدند و عقاید خود را مطرح می‌کردند تا از درستی یا نادرستی آنها مطمئن شوند.
وی دومین حوزه را اصلاح رفتار عنوان کرد و افزود: گاهی انسان رفتاری نادرست دارد، اما خودش تصور می‌کند رفتار درستی انجام می‌دهد. به همین دلیل، انسان باید آمادگی پذیرش خطا و اصلاح رفتار خود را داشته باشد.
حجت‌الاسلام والمسلمین رفیعی با اشاره به ماجرای علا بن زیاد در سخنان امیرالمؤمنین(ع) گفت: حضرت وقتی خانه بزرگ او را دیدند، به وی توصیه کردند از امکانات خود برای مهمان‌نوازی، صله رحم و ادای حقوق استفاده کند. در مقابل، برادر او نیز به دلیل سخت‌گیری بیش از حد نسبت به زندگی و خانواده مورد انتقاد قرار گرفت. امیرالمؤمنین(ع) با این برخورد نشان دادند که اصلاح رفتار به معنای افراط و تفریط نیست.
وی تأکید کرد: ملاک اصلاح رفتار، عقل، قرآن و روایات است و صرفاً نمی‌توان عرف جامعه را معیار درستی رفتار دانست؛ چراکه ممکن است رفتاری نادرست در جامعه رایج شده باشد.
این کارشناس دینی سومین حوزه را اصلاح اقتصادی دانست و گفت: قرآن کریم از اسراف نهی کرده و در عین حال انسان را به بخل نیز دعوت نمی‌کند. در روایات نیز برای کسب‌وکار سالم بر پرهیز از دروغ، قسم، کم‌فروشی، ربا و فریب مردم تأکید شده است.
حجت‌الاسلام والمسلمین رفیعی افزود: هر فردی باید معیارهای دینی و اخلاقی مربوط به شغل خود را بشناسد و فعالیت اقتصادی‌اش را بر اساس آن اصلاح کند.
وی اصلاح خانواده و فرزندان را چهارمین حوزه برشمرد و اظهار کرد: در دعا می‌خوانیم «اللهم أصلح لی فی ذریتی». والدین باید نسبت به رفتار و تربیت فرزندان خود حساس باشند و خانواده را بر اساس آموزه‌های قرآن و دین مدیریت کنند. قرآن کریم نیز می‌فرماید: «قوا أنفسکم وأهلیکم ناراً».
حجت‌الاسلام والمسلمین رفیعی پنجمین حوزه را اصلاح نفس دانست و گفت: یکی از موانع اصلاح، تکبر و نپذیرفتن خطاست. اینکه انسان بگوید «من همینم که هستم» راه اصلاح را می‌بندد. حضرت آدم و حوا در پیشگاه خداوند گفتند «ربنا ظلمنا أنفسنا» و حضرت یونس(ع) نیز به خطای خود اعتراف کرد. بنابراین انسان باید ابتدا اشتباه خود را بپذیرد و سپس برای اصلاح آن اقدام کند.
وی ششمین حوزه را اصلاح جامعه عنوان کرد و افزود: انسان نمی‌تواند نسبت به آسیب‌های اجتماعی بی‌تفاوت باشد. امر به معروف و نهی از منکر یکی از مصادیق اصلاح جامعه است و همان‌گونه که برای جلوگیری از شیوع بیماری جسمی، جامعه نسبت به سلامت عمومی حساس می‌شود، در برابر آسیب‌های اخلاقی و اجتماعی نیز باید برای اصلاح تلاش کرد.
حجت‌الاسلام والمسلمین رفیعی همچنین اصلاح امور دنیا و آخرت را ضروری دانست و گفت: در آموزه‌های دینی هم دنیا و هم آخرت مورد توجه قرار گرفته‌اند و انسان نباید یکی را به بهانه دیگری فراموش کند. اصلاح روابط و آشتی میان افراد نیز از دیگر مصادیق مهم اصلاح است و قرآن کریم بر «إصلاح ذات البین» تأکید دارد.
وی افزود: اصلاح دین نیز از دیگر وظایف انسان است؛ یعنی هر فرد باید بررسی کند آیا در انجام وظایف دینی خود، از جمله نماز، خمس و زکات، کوتاهی دارد یا خیر و در صورت وجود مشکل برای اصلاح آن اقدام کند.
این کارشناس دینی با تأکید بر اینکه اصلاح بدون شناخت ریشه فساد ممکن نیست، گفت: در اصلاح باید ابتدا ریشه مشکل را پیدا کرد. ممکن است فردی برای حل یک مشکل مراجعه کند، اما در گفت‌وگو مشخص شود علت اصلی گرفتاری او مسئله دیگری مانند بی‌احترامی به پدر و مادر یا عصبانیت است.
حجت‌الاسلام والمسلمین رفیعی با اشاره به شیوه برخورد پیامبر اکرم(ص) و ائمه(ع) با افراد اظهار کرد: گاهی به فردی که مشکل عصبانیت داشت توصیه می‌شد «لا تغضب» و به دیگری که مشکل زبان داشت، بر حفظ زبان تأکید می‌شد. این نشان می‌دهد نسخه اصلاح باید متناسب با بیماری و مشکل هر فرد باشد.
وی با اشاره به اهمیت گفت‌وگوی چهره‌به‌چهره نیز گفت: روحانیون، مربیان و معلمان می‌توانند با اختصاص زمانی برای گفت‌وگو با مردم و دانش‌آموزان، به شناسایی مشکلات و اصلاح آنها کمک کنند. گاهی یک توصیه می‌تواند مسیر زندگی یک انسان را تغییر دهد.
حجت‌الاسلام والمسلمین رفیعی در ادامه با اشاره به فراز «وداوِنی بصنعک» گفت: وقتی امام سجاد(ع) از خداوند درخواست مداوا می‌کند، یعنی بیماری‌هایی وجود دارد که نیازمند درمان هستند. بیماری‌ها تنها جسمی نیستند و قرآن کریم از بیماری قلب نیز سخن گفته است: «فی قلوبهم مرض».
وی افزود: قساوت، زنگار قلب، نفاق، حسادت و ریا از جمله بیماری‌های روحی و اخلاقی هستند که انسان باید آنها را بشناسد و برای درمانشان تلاش کند.
حجت‌الاسلام والمسلمین رفیعی در پایان تأکید کرد: همه ما در بخش‌هایی از زندگی نیازمند اصلاح هستیم؛ باورها، رفتارها، خانواده، روابط، مسائل اقتصادی، دین و حتی مسائل مربوط به دنیا و آخرت. مهم این است که انسان بپذیرد مشکلی دارد، ریشه آن را بشناسد و سپس راهکار مناسب اصلاح و درمان را پیدا کند.
انتهای پیام/
نظر شما